Yeni Şampiyonlar Ligi formatı nasıl işliyor?

Kısaca söylemek gerekirse: 2024-25 sezonundan bu yana UEFA Şampiyonlar Ligi, dörder takımlı sekiz grubun yerine 36 kulübün yer aldığı tek bir lig aşaması kullanıyor. Her takım sekiz farklı rakiple sekiz maç oynuyor (dördü iç sahada, dördü deplasmanda) ve tüm sonuçlar 36 takımlı tek bir puan tablosuna işleniyor. İlk sekiz doğrudan son 16'ya yükseliyor, 9. ile 24. sıra arasındaki takımlar kalan sekiz bilet için çift maçlı bir play-off oynuyor, son on iki takım ise Avrupa kupalarına tamamen veda ediyor.

Haftanın ritmi değişmedi: maçlar hâlâ salı ve çarşamba günleri, Orta Avrupa Saati ile 18.45 ve 21.00'de başlıyor. Lig aşaması eylülden ocak sonuna kadar sürüyor, eleme turları şubatta başlıyor ve önceden belirlenmiş tarafsız bir sahada oynanan tek maçlık final, sezonu ilkbaharın sonunda kapatıyor.

Eski grup aşaması her kulübe altı maç garanti ediyordu: aynı üç rakiple iç sahada ve deplasmanda. Lig aşaması bunun yerine sekiz farklı kulüple sekiz maç getiriyor; böylece bir takım eleme turlarından önce aynı rakiple asla iki kez karşılaşmıyor. Fikstür, 36 takımı UEFA kulüp katsayısı sıralamasına göre dokuzar takımlı dört torbaya ayıran bir kurayla belirleniyor. Her takım her torbadan iki rakip çekiyor (birini ağırlıyor, diğerine konuk oluyor); bu da en üst torbadaki takımların bile eleme turları gelmeden önce birkaç devle karşılaşması anlamına geliyor.

36 kulübün tamamı tek bir tabloda yer alıyor; sıralama puana göre yapılıyor ve ilk eşitlik kriteri averaj. Genişlemenin rakamları, bir sezon boyunca maç izlemeyi planlayan herkes için önemli: lig aşamasında eski grup aşamasındaki 96 maça karşılık 144 maç oynanıyor ve bunlar eylül ile ocak arasında sekiz haftaya yayılıyor. Son haftada tüm maçlar aynı anda başlıyor; böylece hiçbir kulüp son maçına diğer sonuçları bilerek çıkamıyor.

İlk sekizde bitirmek ödüllü pozisyondur. Bu kulüpler bir turu tamamen atlayarak martta doğrudan son 16'ya kalıyor ve eleme tablosuna seri başı avantajıyla giriyor.

9. ile 24. sıra arasında yer alan kulüpler, şubatta çift maç üzerinden oynanan eleme aşaması play-off'una düşüyor. 9-16. sıradaki takımlar seri başı oluyor ve rövanşı iç sahada oynamayı garantiliyor; her biri 17-24 bandından seri başı olmayan bir kulüple eşleşiyor. Sekiz galip kalan son 16 biletlerini alıyor; kaybeden sekiz takım için ise sezon bitiyor.

Bu son nokta, formatın en keskin değişikliklerinden biri. Eski sistemde grubunu üçüncü bitiren takımlar Avrupa Ligi'ne düşüp Avrupa'da oynamaya devam ediyordu. Artık bir paraşüt yok: 25. ya da daha aşağıda bitirirseniz veya şubattaki play-off'u kaybederseniz Avrupa serüveniniz orada sona eriyor.

Son 16'dan itibaren turnuva tanıdık bir görünüme bürünüyor. Son 16, çeyrek final ve yarı final turlarının hepsi çift maç üzerinden oynanıyor ve iki maçın toplam skoru tur atlayanı belirliyor. Deplasman golü kuralı kaldırıldı: iki maçın sonunda eşitlik bozulmazsa 30 dakikalık uzatmalar oynanıyor, gerekirse penaltı atışlarına geçiliyor.

Gerçekten yeni olan şey sabit eşleşme tablosu. Her turdan önce yeni kura çekilmesi yerine, eleme yolu tenisteki gibi son 16'dan finale kadar önceden çiziliyor ve pozisyonlar lig aşamasındaki sıralamaya göre şekilleniyor. Dolayısıyla lig aşamasını güçlü bitirmek iki kez kazandırıyor: hem şubattaki play-off'u atlatıyor hem de turnuvanın ilerisine teoride daha yumuşak bir yol açıyor.

Final, yıllar önceden seçilen tarafsız bir stadyumda, ilkbaharın sonunda bir cumartesi günü tek maç olarak oynanıyor. Başlama saati normal maç günlerinden ayrı belirleniyor ve yıldan yıla değişiklik gösterdi; bu yüzden alışılmış akşam kuşağını varsaymak yerine o tek tarihin programını kontrol etmekte fayda var.

Maç günleri uzun süredir iki kuşaklı bir düzeni izliyor. Hem salı hem çarşamba akşamları birkaç maç erken 18.45 kuşağında (Orta Avrupa Saati) başlıyor, geri kalanlar ise 21.00'de. 36 takımlı dönemde lig aşamasının her haftasında 18 maç oynanıyor; bunlar genellikle her akşama dokuz maç olacak şekilde bölünüyor ve tam programı sığdırmak için ilk hafta zaman zaman perşembeye de uzadı.

Orta Avrupa dışındaki izleyiciler için sezonun büyük bölümünde standart dönüşümler şöyle: 21.00 CET, İngiltere ve İrlanda'da 20.00, ABD Doğu saatiyle 15.00, Pasifik saatiyle 12.00'ye denk geliyor; 18.45 kuşağı ise İngiltere saatiyle 17.45'e, Doğu saatiyle 12.45'e düşüyor. Türkiye yıl boyunca UTC+3'te olduğu için Türkiye saatiyle bu kuşaklar Avrupa'da yaz saati geçerliyken 19.45 ve 22.00, kış saatinde ise 20.45 ve 23.00 oluyor. Yaz saati geçişleri ekim sonu ve mart sonunda bu farkları kısa süreliğine kaydırıyor; bu yüzden maç saatini yerel saatinize çeviren matchcountdown.com gibi bir geri sayım sayfası, bir saatlik tuzağa düşmemenin en kolay yolu.

Zaman planlamasına gelince: bir lig aşaması maçı 90 dakika artı devre arası ve uzatma dakikalarından oluşuyor, bu yüzden iki saat 15 dakika ayırmak neredeyse her maçı kapsıyor. Eleme turu rövanşları ve final için iki saat 45 dakikaya yakın bir süre ayırın; eşitlik bozulmadığında uzatmalar ve penaltı atışları 40 dakika ya da daha fazla ekleyebilir. Tüm sezon boyunca yalnızca iki akşamı kesin olarak ayıracaksanız, bunlar ocaktaki maçların aynı anda oynandığı son lig aşaması haftası ve finalin oynandığı cumartesi olsun.